مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ نیاوران که در منطقه خوش آب و هوای شمال تهران و در میان درختان تنومند و سر به فلک کشیده واقع شده، زمانی محل سکونت شاهان قاجار و پهلوی بوده و اکنون به موزه های مختلفی تبدیل شده است.


کاخ صاحبقرانیه نیاوران

در میان بناهای باشکوه مجموعه کاخ نیاوران، محل سکونت آخرین شاه ایران یعنی کاخ اختصاصی نیاوران که از نظر عظمت، معماری، تزئینات و دکوراسیون داخلی ستودنی است تا مدت‌ها شما را حیران خواهد کرد. محل زندگی ناصرالدین شاه قاجار یعنی کاخ صاحبقرانیه، کوشک احمدشاهی که خوابگاه ییلاقی احمد شاه بوده است، کتابخانه سلطنتی پهلوی، موزه خودروهای اختصاصی پهلوی، موزه جهان نما و باغ موزه کتیبه‌ها از دیدنی‌های مجموعه کاخ نیاوران هستند. قدمت ساخت قدیمی‌ترین کاخ این مجموعه به 1840 میلادی بر می‌گردد.


پیشنهاد می‌کنیم خواندن این صفحات را از دست ندهید: کاخ گلستانکاخ سعدآباد


مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ نیاوران در ضلع شمالی پارک نیاوران داخل باغ بزرگی به مساحت حدود 11 هکتار در شمال تهران واقع شده است. داشتن آب و هوای خوب باعث شد تا شاهان قاجار این منطقه را برای سکونت ییلاقی خود انتخاب کنند. نخستین بار فتحعلی شاه قاجار دستور می‌دهد تا در این منطقه باغی مصفا بسازند. در نیاوران قبلاً نیزاری وجود داشته و از آنجایی که این باغ در محدوده همان نیزار ایجاد شده بود، آن را «نی آوران» نامیدند که امروزه به نیاوران معروف است.


پس از وی، محمد شاه یک بنای کوچک و ساده داخل این باغ ساخت و به دنبال او ناصرالدین شاه «کاخ صاحبقرانیه» و احمد شاه «کوشک احمد شاهی» را بنا کردند. در زمان آخرین پادشاه ایران تعدادی از بناهای کوچک این باغ تخریب شد و کاخ نیاوران با سبکی مدرن برای سکونت خانواده سلطنتی ساخته شد.


کاخ صاحبقران

در گذشته هر دوره سی ساله را یک قران می‌گفتند و پادشاهی که بیش از سی سال سلطنت می‌کرد، صاحبقران نام می‌‌گرفت. از آنجایی که این قصر باشکوه بعد از سی سال پادشاهی ناصرالدین شاه تکمیل شد، این کاخ را کاخ صاحبقرانیه نامیدند که کاخ ییلاقی ناصرالدین شاه بود. یکی از زیباترین بخش‌های این کاخ تالار آینه است که در وسط کاخ قرار دارد. آیینه کاری‌های آن که در گروه بزرگترین و زیباترین آیینه کاری ایران به شمارمی‌رود، چشم هر گردشگری را به خود خیره می‌کند.


در کنار کاخ صاحبقرانیه ساختمانی با 40 اتاق قرار داشته که حرمسرای شاه بوده است. حوضخانه که در وسط آن حوضی قرار دارد و اطرافش مبلمان چیده‌اند، از نظر معماری و هنرهای تزئینی بسیار دیدنی است. در زمان محمد رضا شاه تغییرات اساسی در داخل بنای صاحبقرانیه انجام گرفت و طبقه اول آن یعنی حوضخانه برای پذیرایی از میهمانان و طبقه دوم به عنوان دفتر کار شاه مورد استفاده قرار گرفت.


کاخ اختصاصی نیاوران

ساخت کاخ نیاوران در سال 1958 میلادی آغاز شد و پس از مدتی توقف، در سال 1968 میلادی دوباره از سر گرفته شد. این کاخ که مساحت آن حدود 9000 متر مربع است، در ابتدا قرار بود به عنوان محلی برای پذیرایی سلطنتی و اقامت میهمانان عالی رتبه استفاده شود. اما در حین عملیات اجرایی با اعمال تغییراتی در کاربری به محل سکونت محمدرضا پهلوی و خانواده او اختصاص یافت. کاخ نیاوران در دو طبقه و یک نیم‌طبقه ساخته شده و دارای یک ایوان بزرگ در قسمت جنوبی است که ستون‌های عظیمی سقف آن را نگه داشته‌اند.


جالب است بدانید که سقف کاخ از جنس آلومینیوم بوده و متحرک است. به طوری که با باز شدن سقف، نور به فضای داخل کاخ می‌تابد. در سرسرای طبقه اول، کلکسیونی از قالی‌های دستباف ایرانی را خواهید دید که در میان آنها فرشی مصور توجه شما را به خود جلب خواهد کرد. چهره پادشاهان و مشاهیر ایران از دوره هخامنشی تا قاجار به شکل زیبایی با تار و پود این فرش ترسیم شده‌اند. سینمای اختصاصی، سالن پذیرایی، اتاق غذاخوری و مجموعه‌ای از ظروف چینی از دیگر دیدنی‌های موجود در طبقه اول هستند.


نیم طبقه دوم کاخ شامل آثار ارزشمندی از جمله مجسمه بودا، صفحه‌هایی از زندگی بودا و آثار عاج هندی دیده می‌شوند. مجموعه لباس‌های نظامی و شخصی به همراه نشان‌های محمد رضا و همچنین اتاق کار شهبانو فرح دیبا را هم می‌توانید در همین نیم طبقه ببینید. در طبقه دوم، کاخ اتاق مطالعه و استراحت بچه‌ها، اتاق خواب شاه و فرح و اتاق لباس‌های فرح قرار دارند. در تزئین داخلی کاخ اختصاصی نیاوران علاوه بر گچ‌کاری، آینه‌کاری و آثار هنرمندان ایرانی و خارجی از گوبلن‌های عظیم نیز استفاده شده است. این نوع تزئینات که در کاخ‌های اروپایی نیز رواج داشته علاوه بر زیبایی، عایقی برای گرما و سرما و نیز سر و صدا هستند.


کوشک احمدشاهی

کوشک احمدشاهی یکی از عمارت‌های کاخ نیاوران به شمار می‌رود. این عمارت با مساحتی حدود 800 متر در دو طبقه و با سقف شیروانی ساخته شده است. کوشک احمدی از لحاظ معماری و تزئینات خاص آن در میان سایر بناهای دوران قاجار منحصر به فرد است. ولی متأسفانه تاریخچه‌ای از زمان ساخت و بهره‌برداری این بنا در دست نیست و تنها به خاطر اینکه نام احمدشاه برروی آن باقی مانده، تاریخ ساخت آن را به دوران حکومت کوتاه مدت او نسبت می‌دهند.


طبقه اول این کوشک از یک سرسرا تشکیل شده که حوضی از سنگ مرمر در وسط آن قرار گرفته و شش اتاق و دو راهرو نیز در اطراف آن وجود دارند. در اتاق‌های طبقه اول، بیشتر کلکسیون‌های جمع‌آوری شده توسط ولیعهد رضا پهلوی، هدایای روسای کشورهای گوناگون، مدال‌ها و نشان‌ها در معرض دید گذاشته شده‌اند. مهمترین سنگی که در میان کلکسیون سنگ‌های معدنی دیده می‌شود، قطعه شهاب سنگی از کره ماه است که توسط ریچارد نیکسون رئیس جمهور سابق آمریکا به ولیعهد اهدا شده است. طبقه دوم کوشک احمدی از یک هال مرکزی و چهار ایوان بزرگ در چهارسوی بنا تشکیل شده است. سالن مرکزی این طبقه به عنوان اتاق موسیقی استفاده می‌شده است.


موزه جهان نما

در دهه 1970 میلادی برای نگهداری و نمایش آثار اهدایی به خاندان سلطنتی یا خریداری شده توسط آنان در قسمت غربی کاخ صاحبقرانیه بخشی آماده شد که آن را جهان نما نامیدند. علاوه بر آثار هنری و اشیاء تاریخی بی‌نظیر، از زیبایی‌های منحصر بفرد این موزه سقف تالار میانی است که در آن نقاشی روی چوب با نقوش گل و مرغ انجام شده است.


در موزه جهان نمای مجموعه کاخ نیاوران، بطور کلی دو گروه آثار هنری خواهید دید: 1- آثار هنری پیش از تاریخ. 2- آثار هنرهای تجسمی معاصر ایران و جهان. از جمله آثار تاریخی می‌توانیم به آثاری از تمدن‌های باستانی پیش کلمبیایی، مفرغ‌های لرستان، سفالینه‌های املش، هنرهای سرخپوستان آمریکای شمالی مربوط به هزاره‌های اول و دوم پیش از میلاد، تمدن‌های سیلک، موشیکا و حاشیه رود نیل را نام ببریم.


در کنار این آثار تاریخی آثار هنرمندانی بی‌شماری مانند آمادئو مودیلیانی، پابلو پیکاسو، پل گوگن، کامیل پیسارو، لوئی والتا، ادگار دگا، خوان میرو، آگوست رنوار، سالوادور دالی، مارک شاگال، آلبرتو جاکومتی، اندی وارهول و پیشگامان هنرنوگرای ایران، حسین زنده رودی، پرویز تناولی، بهمن محصص، پرویز کلانتری، مسعود عربشاهی، سهراب سپهری، ناصر اویسی، منوچهر یکتایی، پروانه اعتمادی نیز به غنای این گنجینه افزوده‌اند. به طور خلاصه، موزه جهان نما که در مجموعه کاخ نیاوران قرار دارد، موزه‌ای جمع و جور ولی پرمحتوا است. در این فضای کوچک می‌توانید اشیائی باستانی با قدمت 3000 ساله را در کنار نقاشی‌های معاصر مشاهده کنید.


موزه کتابخانه سلطنتی

در قسمت شمال شرقی مجموعه کاخ نیاوران در محیطی دنج و نزدیک به محل سکونت شاهنشاه ایران، کتابخانه اختصاصی کاخ نیاوران قرار دارد که در دو طبقه و یک زیرزمین با زیربنای تقریبی 770 متر مربع احداث شده است. دکوراسیون داخلی این کتابخانه که توسط هنرمند امریکایی Charles sevigny انجام شده دارای طراحی و ترکیب هوشمندانه‌ شیشه و آیینه است. یکی از تزئینات داخلی جالب این مجموعه به کار بردن بیش از 4000 استوانه شیشه‌ای در سقف آن است که روشنایی سقفی کتابخانه را تأمین می‌کند.


موزه خودروهای اختصاصی کاخ نیاوران

در مجموعه نیاوران ساختمانی با 200 مترمربع زیر بنا قرار دارد که قبلاً از آن به عنوان گاراژ استفاده می‌شده است. اکنون این ساختمان خودروهای اختصاصی خاندان پهلوی، موتور سیکلت‌های کوچک متعلق به فرزندان پهلوی و ماکت‌های خودرو را در خود جای داده است. توجه کنید که این موزه یک موزه تخصصی اتومبیل نیست بلکه با رویکرد حفظ آثار و روایت تاریخی مجموعه ایجاد شده است.


باغ موزه کتیبه‌ها

در گوشه شرقی محوطه مجموعه نیاوران مکانی وجود دارد که در آن نمونه قالب‌گیری شده و دقیق بسیاری از کتیبه‌های صخره‌ای ایران به نمایش گذاشته شده‌اند. این موزه شامل 43 مولاژ از کتیبه‌های مربوط به دوران مختلف تاریخی ایران است که با خطوط مختلفی نوشته شده‌اند.



دسترسی به مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ نیاوران از سمت دارآباد از خیابان پورابتهاج، از سمت میدان تجریش از خیابان شهید باهنر و از سمت میدان نوبنیاد از خیابان پاسداران امکانپذیر است.

در میدان نوبنیاد و میدان تجریش ایستگاه مترو وجود دارند.

9-19

ورودی مجموعه: گردشگران داخلی 2500 تومان و گردشگران خارجی 15000 تومان

موزه جهان‌نما و کاخ اختصاصی نیاوران: گردشگران داخلی 2500 تومان و گردشگران خارجی 15000 تومان

کوشک احمدشاهی- موزه کتابخانه سلطنتی- موزه خودروهای نیاوران- موزه سینمای نیاوران: گردشگران داخلی 2500 و گردشگران خارجی 8000 تومان

  • در مسیرهای تعیین شده بازدید حرکت کرده و فاصله مناسب با حفاظ‌های شیشه‌ای و پایه‌ای را حفظ کنید تا سبب سقوط این حفاظ‌ها نشوید.
  • در هنگام بازدید، دست کودکانتان را رها نکنید تا از مسیرهای مشخص بازدید خارج نشوند. زیرا عدم کنترل سبب برخورد کودکانتان به آثار نمایشی و در نتیجه آسیب به اشیاء خواهد شد.
  • از لمس کردن اشیا موزه‌ای خودداری کنید.
  • در هنگام عکاسی از آثار موزه‌‌ای کاخ نیاوران از فلش استفاده نکنید.
  • در مسیر بازدید عکس‌های یادگاری گروهی نگیرید. زیرا موجب ازدحام و مخل فعالیت نیروهای حفاظتی می‌شود.
  • از به همراه آوردن خوراکی به فضای داخلی کاخ نیاوران و موزه‌هایش، خودداری کنید.

دیدگاه‌ها

captcha