جشنواره کشتی های محلی

کُشتی را می‌توان قدیمی‌ترین ورزش ایرانی معرفی کرد. ریشه کشتی در تاریخ کشورمان است و به آئین‌های پهلوانی و نبردهای تن به تن در میادین جنگ ارتباط دارد. در کتاب‌های اساطیری مانند شاهنامه نیز به کشتی اشاره شده و داستان‌های زیادی درباره نبردهای تن به تن پهلوانان و کشتی‌ گرفتن آن‌ها بیان شده. از این رو به کشتی، ورزش ملی ایران لقب داده‌اند. کشتی در ایران را می‌توان به دونوع تقسیم کرد. کشتی‌های آزاد و فرنگی که زیر نظر فدراسیون کشتی برگزار می‌شوند و تیم‌های ایرانی در این زمینه صاحب سبک و عنوان هستند و همچنین کشتی ‌های محلی که زیر نظر فدراسیون بازی‌های بومی و محلی فعالیت می‌کند و انواع گوناگونی دارد.


کشتی در جهان

امروزه کشتی همچنین در کشورهای ترکیه، یونان، یوگوسلاوی، روسیه، ژاپن و کره اجرا می‌شود. شواهد زیادی موجود است که نشان می‌دهد کشتی از محبوب‌ترین ورزش‌ها در همه نقاط جهان به شمار می‌رفته. از حدود 700 سال پیش از میلاد، کشتی وارد ورزش‌های المپیک شد و حضور داوطلبان زیادی برای این ورزش، گویای محبوبیت آن به شمار می‌رفت. محبوبیت کشتی تا اندازه‌ای بود که به قهرمان کشتی در المپیک، قهرمان قهرمانان لقب داده بودند. در ایلیاد و اودیسه هومر صحنه‌های باشکوهی ازکشتی به تصویر کشیده شده. همچنین شاهنامه فردوسی نیز برپایه کشتی طرح ریزی شده و کشتی و آئین‌های پهلوانی در قالب مکتبی منحصر به فرد معرفی شده است. کشتی نمادی از نبردهای تن به تن دنیای باستان به شمار می‌رود.


 انواع کشتی ‌های محلی ایرانی

کشتی ‌های محلی انواع گوناگونی دارد. در هر نقطه از ایران روی کشتی های محلی نامی جداگانه گذاشته‌اند و قوانین بازی نیز اندکی با همدیگر متفاوت است. کشتی‌ های محلی در فرهنگ زندگی کوچ‌نشینی و روستایی ریشه دارند. از این رو جایزه‌های این کشتی‌ ها برخاسته از معیشت کوچ‌نشینی و روستایی است. در نظر گرفتن جایزه‌هایی مانند اسب، شتر، گاو، گوسفند، میش، بز و بافته‌های نفیسی مانند قالی و گلیم و گبه گویای پیوند دیرین کشتی ‌های محلی و معیشت عشایری و روستایی است.


معروف‌ترین کشتی ‌های محلی ایرانی شامل موارد زیر می‌شود:

کشتی پهلوانی یا زورخانه‌ای: این کشتی در زورخانه‌ها انجام می‌شود و انواع گوناگونی دارد. کشتی دوستانه، کشتی خصمانه، کشتی دوره‌ای، کشتی میدانی و کشتی پهلوانی از شاخه‌های فرعی این کشتی به شمار می‌آیند که هر کدام تشریفات و قواعد مخصوص به خودشان را دارند. زورخانه‌های تهران را می‌توان مهد اصلی کشتی زورخانه‌ای در ایران نامید.


کشتی لوچو: این کشتی در مازندارن محبوبیت دارد و یکی از مفرح‌ترین سرگرمی‌های مردان مازنی به شمار می‌رود. در این کشتی، جایزه را در وسط میدان رزم بر چوبی می‌بنند. از این رو به آن لوچو می‌گویند. جایزه معمولا یک قواره پارچه ترمه و یا گاو و گوسفند است و بلافاصله بعد از پایان کشتی، به هبرنده تعلق می‌گیرد.


کشتی با چوخه: از محبوب‌ترین کشتی ‌های محلی ایران کشتی با چوخه است. خاستگاه این کشتی در شمال خراسان به ویژه اسفراین است. این کشتی با بالاپوش مخصوصی که چوخه نام دارد انجام می‌گیرد. از این رو آن را چوخه نامیده‌اند چوخه در گذشته از جنس نمد و پشم بوده، اما امروزه از جنس کتان آماده می‌شود. همراه شدن سازهای محلی مثل دهل و سرنا از ویژگی‌های جذاب این سبک کشتی به شمار می‌رود.


پس از تلاش کشور ازبکستان برای رسمی کردن این ورزش، هر ساله جشنواره کشتی با چوخه در این کشور برگزار می‌شود. در این جشنواره‌ها همواره نمایندگانی از کشور ایران حضور پیدا می‌کنند که از کشتی‌گیران برجسته خراسان شمالی و رضوی به شمار می‌آیند. 14 فروردین همواره روز سنتی برگزاری کشتی لوچو بوده و همچنان نیز در چنین روزی کشتی‌ در شهرهای خراسان شمالی به ویژه اسفراین برگزار می‌شود.


کشتی گیله مردی: کشتی محبوب گیلانی‌ها کشتی گیله‌ مردی نام دارد. در این نوع کشتی تماس هر قسمت از بدن کشتی‌گیر با زمین به معنی شکست او تلقی می‌شود. در کشتی گیله مردی کوفتن ضربات مشت نیز مجاز است. تنها یک شلوار تنگ، لباس کشتی‌گیران گیله ‌مرد را تشکیل می‌دهد.


کشتی گوراش در مناطق ترکمن‌نشین: در این نوع کشتی ورزشکاران حق استفاده از دست و پا را ندارند. حریفان باید از کمر همدیگر را بگیرند و به زمین بزنند. این نوع کشتی مهارت و زور زیادی می‌طلبد.


کشتی زوران پاتوله در کردستان: این کشتی در چمن‌های طبیعی و یا محلی که خاک آن نرم باشد، انجام می‌شود. دو کشتی‌گیر مقابل هم قرار می‌گیرند. با دو دست شال کمر یا بند شلوار محلی یکدیگر را محکم گرفته با پس و پیش رفتن سعی می‌کنند، تعادل دیگری را بر هم زده حریف را زمین بزنند.


در جریان کشتی هر یک از کشتی‌گیران می‌توانند یک پای خود را پشت پای حریف قفل کنند و با فشار به کمر و سینه و با پیچاندن و تاباندن طرف تعادل او را از پشت بر هم زده و پشت حریف را به زمین زنند. همچنین یکی از کشتی‌گیران می‌تواند یک زانوی خود را به زمین گذاشته (روی یک زانو بنشیند) و حریف را بلند کرده از روی شانه خود به زمین پرتاب کند.

کشتی زورصافونه در لرستان: کشتی لری در فضای باز و زمین های کشاورزی و چمن زارهای طبیعی برگزار می شود. کُشتی ها در هنگام جشن و شادمانی، عروسی و عیدها و فصل برداشت محصول برگزار می‌شود. از این‌رو ساز و دهل ابزار لازم این کشتی‌ها است. همچنین کشتی‌های لری بدون محدودیت زمانی است .داوران و هم کشتی‌گیران لباس‌های محلی به نام چوقا برتن می‌کنند. کشتی زورصافونه مثل کشتی فرنگی است. بنابراین گرفتن پای حریف منوع است. مقررات این کشتی همانند مقررات کشتی پهلوانی و زورخانه‌ای است. چنان چه کسی بتواند حریف خود را داخل گود بلند کند و بالای گود قرار دهد و یا حریف را روی دست بلند کند و یا یک زانوی حریف را به کف گود برساند، حریفش را مغلوب کرده و مسابقه تام می‌شود.


همچنین کشتی بغل به بغل در قزوین، کشتی عاشیرما در آذربایجان شرقی، کشتی عربی در میان ایلات و عشایر خوزستان، کشتی کمربندی در استان اصفهان، کشتی لشکرکشی در استان یزد، کشتی کج‌گردان در سیستان و بلوچستان و کشتی دسته‌بغل در استان فارس به‌ویژه منطقه ارسنجان نیز از دیگر انواع کشتی‌های محلی هستند که بااندکی تفات در جزئیات در مناطق مخصوص خودشان به اجرا درمی‌آیند.


جشنواره کشتی ‌های محلی

جشنواره کشتی‌ های محلی زیر نظر فدراسیون ورزش‌های بومی، عشایری و محلی برگزار می‌شود. مکان برگزاری این جشنواره‌ها بسیار متفاوت است. همچنین هر کدام از آن‌ها متناسب با مقضیات سرزمین اصلی خود که از آن برخاسته‌اند، در بازه‌ها زمانی مخلفی به اجرا در می‌آیند. گاه در خلال جشنواره‌های عشایری، این ورزش‌ها نیز اجرا می‌شوند و کشتی محلی به عنوان بخشی از جشنواره عشایری در نظر گرفته می‌شود. جهت اطلاع از زمان و مکان برگزاری جشنواره کشتی‌های محلی ایرانی در خبرنامه ما عضو شوید.


پیشنهاد می‌کنیم خواندن این صفحات را از دست ندهید: ورزش‌های زورخانه‌ای و آئین پهلوانیورزش های عشایری